| |
|
|
| 2012-07-29
|
|
سهرۆك مهسعۆد بارزانى: ئهگهر چارهسهرييا ئيراقيانه نهبوو، دێ پهنايێ بۆ چارهسهرييا كوردستانى بهين |
دوهى سهرۆكێ ههرێما كوردستانێ سهرۆك مهسعود بارزانى چهندين رۆهنكرن دهربارهى رهوشا نها يا ههرێما كوردستانێ و بهغدايێ دانه رايا گشتى ئهڤا ل خوارێ دهقێ وێ يه.
چهند گۆتنهكێن پێدڤى بۆ رايا گشتى دهربارهى رهوشا ئيراقێ و ههرێما كوردستانێ.
ب پيدڤى دزانم ب مهرهما بهرچاڤكرنا راستييان و روناهى ئێخستنا سهر كاكلكا ئالۆزييێن ههرێما كوردستانێ و بهغدا و بيرئانينا ئهگهرێن كێشهيان، نڤيسينهكا وهها بێخمه بهر ديتنا گهلێ مه يێ خوهشتڤى.
كورد پێككهاتهيهكێ سهرهكيێ ئيراقێنه و پشتى پرۆسهيا ئازاديێ پشكدارييهكا كاريگهر ههبوويه د ئاڤاكرنا ئيراقا نوودا. دهستوورێ نوو يێ ئيراقێ و كارپێكرنا وى، گهرهنتييا ئێكانهيا پێكڤهژيانا پێكهاتهيێن ئيراقێ يه. د چواچووڤهيێ ڤى دهستوورى دا مه بزاڤكرييه پرۆڤهيێن ئهرك و مافێن خوه بكهين. لێ هنهك كهس ههنه پشتى پێگههێ خوه بهێز كرين، خوهژ پابهندبوونا ب ڤى دهستوورى ڤه ددزن و كار ژبۆ پتر قۆرخكرنا دهستههلاتێ ددن.
هنهك جاران ل هوندرێ ههرێمێ ب ئاوايهكى بههس لڤێ ئالوزيێ تێكرن وهكى كو ژ ئهگهرا (( كێشهيهكا من يا كهسايهتى بيت دگهل مالكى)) من چو كێشهيێن كهسايهتى نه دگهل مالكى و نه دگهل چو كهسێن دى يێن ناڤا ئالوزيێ نهبووينه. مالكى چهندين سالان ل كوردستانێ بوويه و خوه وهكوو دۆستهكى نيشا دايه، دۆستهكێ نێزيكى من ژى بوويه و بهردهوام د تێكلييان دا بووينه و من بزاڤ ژى كرينه كێشهيان دگهل دا ب لههڤگههشتنێ چارهسهربكهيهن، لێ ئهو پێگيرى چو سوزان نهبوويه و تاكرهوانه سهرهدهرى دگهل بابهتان دا كرييه و دكهت، ئهز وى دهمى ژ مالكى بێهيڤى بووم كو ل سالا 2008 سۆپايێ ئيراقێ ب تانك و زريپۆشڤه بۆ رووب رووبوونا پێشمهرگهى هنارتنه رهخودورێن خانهقين.
كێشه دگهل وێ عهقليهتێ يه كو ل شوونا زمانێ ديالۆگ باوهرى ب بكارئينالنا هێزا چهكى ههيه، مهترسييا من بۆ نها نينه، بۆ چهند سسالێن داهخاتى يه كو ئهگهر دهليڤه بۆ ڤێ عهقلييهتێ پهيدا ببيت و هێز ههبيت، دێ كێشهيێن مهزن بۆ ههرێما كوردستانێ و ئيراقێ چێكهت.
ل دووڤ وان بهرپرسياريێن دهستووريێن د ستۆيێ مهدا، ئيسال كو مه ل همبهرى ڤێ عهقلييهتێ ههلوهست وهرگرت ، مه چو كێشهيێن نوو چێنهكرن وهكى كو بههس لێ دهێته كرن، بهلكى ب تنێ مه بههس ل كێشهيهكێ كرييه و ئازراندييه كو چهندين ساله ههيه و وهكوو پێدڤى ل همبهر ههلوهست نههاتبوو وهرگرتن، چهندين ساله سۆزا بجهئينانا ناڤهرۆكا دهستوورى و كيشهيێن هلاويستى دهێته دان، لێ گاڤێن جدى و جهێ ئومێدێ نههاتنه هاڤێتن. نه ماددهێ 140 گاڤێن پراتيك بۆ هاتنه هاڤێتن، نه بابهتێ بودجێ و ههوجهداريێن پێشمهرگهى هاته بجهئينان و نه رهشنڤيسا قانوونا نهفت و غازان كار بۆ هاته كرن، دناڤ سوپايێ ئيراقێ ژى دا دژاتييا بهرپرس و ئهفسهرێن كورد هاته كرن و بزاڤا دوورخستنا وان هاته دان. پشتى رێكهڤتنا ههولێر ژى بهردهوام خوه ژ بجهئينانا ناڤهرۆكا رێكهڤتنێ ڤه دزينه، لهورا تێگههێ شهراكهتا راستهقينه د حوكومڕانيێ دا گهلهم بێتام بوويه، و ئهوا هاتييه تێبينيكرن ب تنێ پاوانخوازى و ڤهگهڕيان بۆ عهقلييهتا ديكتاتۆرى بوويه، پشتى وان ههموو سۆزێن وان بابهتێ داڕشتنا پهيرهوێ ناڤخوهيێ جڤاتا وهزيران پستگوهڤهلێدا و ئهوا دهاته تێبينيكرن ب تنێ دهستههلاتا رههايا مالكى بوو، د تهڤ بوارێن ئيدارى و ئهمنى و سهربازى و ئابوورى دا، ئهڤهژى پێلينانا تيگههێ دهستووريێ سيستهمێ دهستههلاتدارييا ئيراقێ يه. چونكى ل گۆڕ دهستوورى سهرۆكێ حوكمهتێ سهرۆكێ جڤاتا وهزيرانه نهك سهرۆكێ وهزيران، دنێڤبهرا ڤان دو ناڤونيشانا دا جوداهييهكا گهلهك ههيه، ل سهر وى بنهماى كو سهرۆكێ جڤاتا وهزيران سيسهتا پێكهاتهيا جڤاتا وهزيران پهيرهو دكهت، و نهشێت تاكرهوانه پێنگاڤان بهاڤێژيت.
بودجهيا پێشمهرگهى چهندين سالن هاتييه پهسهندكرن، لێ رێگرى ل هاتنا وێ بۆ ههرێمێ دهێته كرن، ئهڤهژى دهست دانانهسهرهكا ئاشكرا يا پشكا ههرێمێ يه د سامانێن نيشتيمانى دا، چونكى ئهو بودجه وهكوو خهرجيێن سهروهرى ژ پشكا ههرێمێ دهێته بڕين. پێشتر ههرێم و بهغدا ب بهرههڤبوونا ئهمريكييان رێكهڤتن، كو پێشمهرگه وهك پشكهك ژ سيستهمێ بهڕهڤانييا ئيراقێ تهڤ پێدڤى بۆ بهێنه دابينكرن و ژ بودجهيا بوارێ بهڕهڤانييا پشتهڤانييا دارايي بۆ بهێته كرن، ل سهر ڤى بنهماى ژى چهك و پيدڤى بۆ پێشمهرگهى هاتنه دابينكرن، لێ ئهڤه چهند ساله عومبارێن سهربازگهها (تاجى) دهست داناينه سهر و رێگريێ دكهن كو بگههته پێشمهرگهى.
دهربارهى سهرههرييا دگهل گرێبهستێن نهفتێ ژى ماوهيهكێ زۆره چ ل ئاستێ ناڤخۆيێ كوردستانێ و چ ل بهغدا ئاخڤتن ههيه. گرنگه گشت ئالى بزانن، چهند سالهكه داخوازێ دكهين ليژنهيهكا شارهزا و بێلايهن پێداچوونێ د تهڤ دۆسيهيێن نهفتێ ل ههرێم و ئيراقێ بكهت و تهڤ لادان و كێموكاسييان دهستنيشان بكهت، لێ خوه ژ ڤه بابهتى ڤهددزن، ههر جار دێ بێژن كو ليژنهيهك پێكئانييه پاشى دێ بێدهنگ بن، ئهڤ خوهڤهدزينه بۆچى؟ ئهرێ ئهڤ قهڕهبالغا ل سهر نهفتا ههرێمێ ب مهرهما ڤهگوههرتنا رايا گشتى نينه، داكو ئاور ل رابوون و روونشتنين وهرزارهتا نهفتا بهغدا دگهل فايلا نهفتا ئيراقێ بگشتى نه هێته دان؟
بێهنا مه فرههبوويه و بهردهوام مه داخواز كرييه كو ئاليين ئيراقى و كوردستانى ب دانوستاندن و ڤهگهڕيان بۆ دهستوورى كێشهيان چارهسهر بكهن، ئهم بهردهوام چاڤهرێى چارهسهريێن ئيراقيانه بووين و مه دهرگههێ دانوستاندنێ دگهل چو ئالييان كو باوهرى ب دانوستاندنێ ههبووبيت نهگرتييه، لێ ئهگهر چارهسهرييا ئيراقيانه نهبوو، مه زانى كو پێگيرى ب دهستوورى ناهێته كرن وى دهمى دێ پهنايێ بۆ چارهسهرييا كوردستانى بهين و دێ بۆ راوبوچوونا خهلكێ وردستانێ زڤڕين، پهياما من د نهوروزا ئيسال ژى دا ههر ئهڤه بوو.
ئهو بوو پاشان كۆمبوونا ئاليێن ئيراقێ هاته ئهنجامدان داكو چارهسهرييا كێشهيان بكهن، ب تايبهتى داخواز ژ ههڤپهيمانا نيشتيمانى هاته كرن كو كاربكهن كو مالكى پێگيربيت ب دهستوورى و وان رێككهڤتنێن دنێڤبهرا تهڤ ئاليێن ناڤا پرۆسهيا سياسى دا هاتينه ئيمزاكرن.
بابهتێ ستاندنا باوهريێ ژ مالكى دناڤبهرا ههلويستێن جودا جودا دا گهلهك ئاخفتن ل سهر هاتهكرن، هندهك نيشانددهن ئهڤه پڕۆژهيێ من بوو، بهلێ راستييا وێ ئهڤه نينه و پڕۆژهيێ كهسێن دى بوو نهيێ من، من پێشنارێن دى ههبوون بۆ گوهۆرينا وێ نههجێ ئهوا مالكى ل سهر برێڤهدچۆ و من پێشنيازكر چاكسازي ژ رهاندا د سيستهمێ حوكمرانيێ ئيراقێ دا بهێتهكرن، بنامايێن ديمۆكراسيێ و يهكتر قبوولكرنێ بهێنه بهێزئێخستن، چونكى كاكلكا كێشێ ئهڤهيه، بهلێ پشتى ڤێ هێزێن سياسيێن دى كۆمبوون ب ئامادهبوونا سهرۆك كۆمارى، بابهتێ ستاندنا باوهريێ بوو داخوازييا ئامادهبوويێن روونشتنێ و من ژى پشتهڤانييا وێ كۆدهنگيێ كر و من نهرازيبوون نهكر، چونكى راستييا ئهزموونێن بهرێ ژ بجهكرنا رێككهفتنان و پابهندبوون ب دهستوور و دهرگههێن ئۆمێدێ بۆ مالكى هاتبوونه دائێخستن.
ئهز ژ وى ههلويستى يێ پۆشمان نينم و من ئهركێ سهر ملێن خوه بجهكرييه،
مخابن ل ناڤا ههرێمێ ئهڤ بابهتێ ههستيار تێكههلى بابهتێن كهساتى و ململانێ و موزايهداتێن سياسى هاتهكرن، ئهڤه ژى كارهكێ نه رهوا بوو همبهر ماف و داخوازيێن گهلێ مه و زيان بۆ ناڤمالييا كوردستانێ و پێگهيا ئيراقێ ههبوو، ب ئهركێ ل سهر ملێ خوه دزانم ڤى ههلويستى دهرببڕم و هۆشدارى ئهوێ بدهم ئهوا ئهڤرۆ ل بهغدا كار بۆ دهێتهكرن ل داهاتهكێ نێزيك دێ مهترسييا مهزن بۆ گشت لايهكى ههبيت، من بابهت ئازراند تا ههموو لايهك ب ئهركێ ل سهر ملێ خوه رابن.
نها ژى ههر كهسهك دوێ باوهرێ دايه بكاريت كێشهيێن ههلاويستى ل گهل مالكى ئێكلابكهت رێك ل همبهر وى دڤهكرينه و ئامادهمه ل دووڤ دهستههلاتا خوه فايلێن ڤێ كێشێ رادهستێ وى بكهم، كى دێ كاريت سيستهمێ ديموكراسى و حوكمڕانى ل ئيراقێ بێخيته سهر راستهڕيێ و تاكڕهويى و قۆرخكاريێ بينيته دهر بلا پێنگاڤا بهاڤێت.
كورت و پۆخت من ڤيايه داكۆكيێ ژ مافێن دهستووريێن كوردان بكهم و د ههمان دهمدا بهرگريێ ژ سيستهمێ ديمۆكراتى ل ئيراقێ بكهم، من ڤيايه وێ بێژم ئهگهر رهوش ب ڤى ئاراستهيى بهردهوام بيت، پشتى چهند سالێن دى دێ ههرهشێن مهزن بۆ سهر مافێن كوردان و سهرجهم پرۆسهيا سياسى ل ئيراقێ دورست بن.
دڤێت ههموو لايهن بزانن كو كێشهيێ بتنێ پهيوهندى ب ههرێمێ ڤه نينه، كێشه رهوشا ههموو ئيراقێ يه، ئهم ژى پشكدارين ددروستكرنا ئيراقا نوو دا و مه قوربانى ژى بۆ دايه، مه خێر و خۆشييا ههموو گهلێن ئيراقێ دڤێت، هيڤيێن مه ژيانهكا ههژييه بۆ تێكرايا پێكهاتێن ئيراقێ، بهلێ دهستههلاتدارێن بڕيار ددهستاندا ل بهغدا داخوازيێن گهلێن ئيراقێ پشگوهـ هاڤێتينه و بهردهوام تهنگهژێ دروستدكهن دا پهردهيان بێخنه سهر كهموكوڕييان.
ل دووڤ ههموو پيڤهران حوكمهت ل بهغدا د خزمهتكرنا وهلاتيياندا يا سهركهڤتى نهبوو، حوكمهتا ئيراقێ دڤان سالاندا زێدهتر ژ نيڤ ترليۆن دۆلاران ل بهر دهست بوو، ئهڤ سهروهت و سامان چى ب سهر هات؟ بلا گهلێن ئيراقێ بپڕسن كا ئاڤهدانى، كا خزمهتگۆزارى؟ زێدهتر ژ 20 مليار دۆلاران ب تنێ بۆ كارهبێ هاتينه تهرخانكرن، ئهرێ كا ئهنجامێن وێ؟ بلا حوكمهتا ئيراقێ خوه ب خزمهتكرنا وهلاتييان ڤه مژوول بكهت نه بهردهوام كێشهيان بۆ ههرێمێ يان لايهنێن ديێن سياسى دروست بكهت.
د ڤى وهلاتێ دهوهلهمهنددا وهلاتى ههژى ژيانهكا باشتر و خزمهتێن پترن، بهلێ هێشتا دهستههلات ل بهغدا ژ دابينكرنا كێمترين خزمهتگۆزارى يا سهركهفتى نهبوو، ل جهێ لهزكرن بۆ بهرهڤ پێشبرنا خزمهتگۆزاريێن ب لهز خوه پڕ دكهن ژ چهكى بۆ هندێ ب ههرهشه و گوشارا سهربازيا خوه ب سهپينن.
من دڤێت ل ڤێره ب ههلگرێن وێ عهقليهتێ بێژم، سهردهمێ هندێ چۆيه بير ل هندێ بكهن جارهكا دى هێزێن سهربازيێن وان و ئهمن و پۆليسان بينن و ب سهر گهلێ مهدا ب سهپينن، رێكێ نادهين ئيراق بۆ پاشڤه بگهڕيت و بهرژهوهندييا گهلێ كوردستان و گهلێن ديێن ئيراقێ ببيته قوربانى هيچ ئهجندايهكا ئهقليمى يان داخوازيێن بهرتهنگكرنا شهخسى.
دهڤهرێ گوهۆرينێن مهزن ب خوه ڤه ديتينه و گوهۆرينێن مهزنتر ب رێڤهنه، د دهمهكى دا ئهم پشتهڤانيێ ل سهركهفتنا ئيرادهيا گهلێن ناوچهيێ دكهين، ديسا دڤى كاودانێ ههستيار دا دخوازين ئێكڕێزييا ناڤمالييا كوردى بهێته پاراستن.
بلا ههموو لايهك بهرژهوهنديێن بلندێن گهل و نشتيمانى ل سهر بهرژهوهنديێن بهرتهنگ بدانن، ئهو گڕژيێن د ئيراق و ناوچهيێ دا ههين ئامرازێ موزايهدهيێن سياسى و بكارئينانێ ل دژى ئێك نينن، ههر كارهكى وهسا بۆ سهر پاشهرۆژا كورد و كوردستانێ ل دهڤهرێ دێ مهترسيدار بيت، ئهڤێ رهوشێ بهرپرسيارهتييهكا مهزنا مێژوويى ئێخستييه سهر ملێن ههموو لايهكى.
ههست ب بهرپرسارهتييا خوه دكهم بهرامبهر پاراستنا بهرژهوهنديێن، كوردستان و ئيراق و پرۆسهيا ديمۆكراسى، ههروهسا خوه ژى ب پارێزهرێ ئازاد و كهرامهتا وهلاتيێن كوردستانێ دزانم و شانازيێ ژى ب ڤى ئهركى دكهم و هيڤى دارم ههموو پێكڤه هێز و توانا بێخينه گهڕ بۆ گههاندنا نهتهوهيا مه بۆ كهنارێ ئارامى و ئاشتى و ئازادى و ژيانهكا ههژيتر و پڕ سهربلندى. |
|
|
|
|
|
|