| |
|
|
| 2012-07-22
|
|
جارا يهكهمينه كورد ل رۆژئاڤايێ كوردستانێ سياسى تهڤگهڕيان و نهبوونه چهك د دهستێ چو ئالييان ده |
وار: زێرهڤان دۆسكى
كوردێن پارچهيا باشورێ رۆژئاڤايێ كوردستانێ، كو ب دههان سالن و ژ دهما كو ئهڤ پارچهيا كوردستانێ كهتى ژێر دهستههلاتا عهرهبێن داگيركهر ب تايبهتى ل سهر دهمێ رژێما بهعس يا سورى، گهلێ كورد ژ كێمترين مافێ خوه يێن مرۆڤى و نهتهوهيي هاتييه بێبههركرن بهلكو كورد وهكو غهريب و مێهڤان ل سهر ئاخا خوه دژين. داگيركهرێن عهرهب ههرتم دخوهست كو ئاخا كوردستانێ ژ دهستێ كوردان دهرخينن و گهلهك ژ ئاخا كوردستانێ هاته عهرهبكرن ژى. لێ گهلێ كوردێ خوهراگر ل رۆژئاڤايێ كوردستانێ ب بهرخوهدانهك ديرۆكى ب دههان سالانه ل سه ر ئاخا خوه مان و دهڤ ژ خوهستهكێن خوهيێن نهتهوهيي بهرنهدان.
ههتا رهوش گههشته وى ئاستى كو ديوارێن ستهما رژێما بهعس لهرزين و بۆ دهمێ سال و نيڤانه ئێدى ئاڤاهى و سيستهمێ ڤێ رژێمێ ل بهر ههلوهشاندنێ يه و گاڤ بۆ گاڤێ كهتنا وێ نێزيك دبه. دڤێ ناڤبهرێ ده گهلێ كورد يهكڕيز و ب ئاوايهكى زانستى سود ژ بوويهران وهرگرتن و ل پێنجشهمبييا بۆرى د گاڤهكه ديرۆكى دا ژ باژێرێ كوبانێ چريسكا ئازادبوونا رۆئاڤايێ كوردستانێ دهستپێكر و گوند ب گوند و باژێڕ ب باژێر دهڤهرێن كوردستانێ دكهڤن دهستێ هێزێن كوردان.
رزگاربوونا ڤێ چارچهيا كوردستانێ خوهشى و گرنژين ئێخستييه سهرلێڤێن ههموو كوردان و ل ههڤدو پيرۆز دكن، ب وێ هيڤيێ كو گوههرتنێن رۆژههلاتا ناڤين ببن سهدهمێ خێرو خوهسهرييا كوردان و رزگاربوونا ههموو پارچێن كوردستانێ ژ بن پێن داگيركهران.
بۆ وهرگرتنا پتر پێزانينان ل سهر ئازادبوونا هنهك ژ باژێڕێن كوردستانێ و بهرههڤيێن هێزێن كورد بۆ ئازادبوونا دهڤهرێن ماى، مه بوچوونێن سياسهتمهدارێ كوردێ رۆژئاڤايي كوردستانێ د. فهيسهل خهلهف وهرگرتينه:
وار: سهدهم چنه كو كورد بێشهڕ و ب ئارامى دهڤهرێن خوه بدهست دخن؟ رژێما سوريايێ ئهوقاس لاوازبوويه كو نهچاره خوه ژ دهڤهرێن كوردان ڤهكشينه؟
د. فهيسهل خهلهف: ب ئاوايهكى گشتى رژيما سوريايێ لاوازبوويه، ب تايبهت پشتى وان شهڕ و پهڤچوونێن ڤێ داويێ ل هوندرو دهردوورێ شامێ كو هينا ژى ب ئاوايهكى دژوار بهردهوامن، و رژيم كهتييه تهنگاڤييهكه مهزن.
دهربارهى دهڤهرێن كوردان رهوشهك جودا ههيه، ژ دهستپێكا شۆڕشا سوريايێ كو ژ ئادارا 2011 دهستپێكر، رژێمێ دهڤهرێن كوردان ژ خوهڕا نهكرن ئارمانج و پشتگوهخستن و بڕياردان كو بسهر كوردان ده نهچن، و مهيدانا شهڕى بهرفرههنهكن، لێ نها رهوش ژ بن دهستێ رژيمێ دهركهتييه، ب تايهتى پشتى وێ تهقينا ل شامێ كو چهندين وهزيرێن رژێمێ تيدا چوون، ئێدى نهما رژێم بكاره رهوشێ كونترۆلبكه و پڕانييا دهڤهرێن سوريێ شهڕ و دژوارى ههنه، و ژبهر ڤێ يهكێ كورد ژى ئيدى رابوون سهرخوه و رژێمێ نهچاردكن كوردستانێ بجهبهێله.
وار: داوييا رژێمێ چ قاس نێزيك بوويه؟
د. فهيسهل خهلهف: سهدى سهد داوييا رژێما ئهسهد نێزيك بوويه و دبه ژ مهههكه دن زێدهتر ئهڤ رژێم نكاره خوه راگره.
وار: ژ دهستپێكا شۆڕشا سوريايێ كوردان سياسهتا خوه پاراستنێ گرته بهر، دڤێ ستراتيژييا كوردان چ قاس سود وهرگرت؟
د. فهيسهل خهلهف: گهلهك جاران ههلوهستهك دهاته پێش كو چما كورد ژى ب لهشكرێ ئازاد يێ سوريێ را ناكهڤن شهڕێ ب رژێمێ ره؟ لێ ب ديتنا من ئهڤ سياسهتا كو كوردان د دهمێن بهۆرى دا دا مهشاندن باشترين سياسهت بوو، ڤێ سياسهتا هێزێن كوردى ههڤسهنگييهك چێكر ب ئاوايهكى كو ژ ئالييهكى ڤه رووبرووى لهشكرێ رژێمێ نهبوون، ژ ئالييهك دن كهتن ئامادهباشى و خوه سازكرنێ بۆ ئيداهكرنا دهڤهرێن خوه و پاراستنا وان و نههێشتن دهڤهرێن وان ببن مهيدانا لهشكرێ سوريايێ يێ ئازاد ( جيش الحر). ژبهركو دهڤهرێن رۆژئاڤايێ كوردستانێ نه وهكوو دهڤهرێن عهرهبان بوون و ههرگاڤهكه شاش يا هێزێن كوردان دبه رێ ل بهر شۆڤينێزمێن عهرهب ڤهكربا كو ب سهر كوردان دا بهێن و دبه زيانێن مهزن ب گهلێ مهى رۆژئاڤايێ كوردستانێ دا كهتبان. ژ ئالييهكه دنڤه دڤان سال و نيڤێ بۆرى ده كوردان خوه باش دا سهر ههڤ و هێزێن خوه چێكرن و ئێكهتييا خوه ژى پيكئينان. و جارا يهكهمينه كو كورد ل رۆژئاڤايێ كوردستانێ سياسى تهڤگهڕيان و نهبوونه چهك د دستێ چو ئالييان ده. ئهڤه ژى وێ يهكێ ناگهينه كو كورد بێدهنگ مان، لێ كورد ل گوڕا بهرژهوهنديێن خوه تهڤگهڕيان، كوردان ژى ههمان درووشمێن حمس و حهمايێ ژبۆ كهتنا رژێما ئهسهد بلند دكرن ، لێ كوردان خوه نه ئاڤێته د ئاگرێ دنێڤبهرا ئۆپۆزسيۆنێ و رژێمێ ده چونكى چو مفايي كوردان دڤێ هكێ ده توننهيه، ههتا نها هێزێن ئۆپۆزسيۆنا سوريايێ ب ئاوايهكى فهرمى مافێن كوردان ناسناكن، ژ بهر ڤێ يهكێ كورد مهجبورنهبوون خوه بكن قوربان نه ژبۆ مانا رژيمێ و نه ژى بۆ ئۆپۆزسيۆنا كو هينا كوردان وهكه نهتهوهيا دوهمين ل سوريايێ ناسناكه.
وار: مهترسييا وێ يهكێ ههيه كو ناكۆكيێن دنێڤبهرا جڤاتا گهل يا گرێداى پهكهكێ و ئهنجومهنێ نيشتيمانى يێ زێدهترگرێداى پارتى، بگههن ئاستا پهيدابوونا شهڕهكى دنێڤبهرا كوردان ده، يان كورد ب يهكرێزى تهڤدگهڕن؟
د. فهيسهل خهلهف: ئهم نكارن بێژن كو ئهو مهترسى ب داوى هاتييه، پچهك ئهو مهترسى ههيه، لێ رێكهڤتنا ل ههولێرێ چێبووى ب سهرپهرشتييا سهرۆكێ ههرێما كوردستانێ مهسعوود بارزانى تشتهكى گهلهك باشبوو، وجڤاكا مه ههموو پێ دلخوهشن. لێ راستييهكه دن ههيه كو بهرى سالهكێ پهكهكێ گهلهك ژ يهكينهيێن خوه ژ چيايێن قهنديلێ داخستنه رۆژئاڤايێ كوردستانێ و نها جڤاتا گهل سهرپهرشتيا وان دكه و دناڤا گهل دا جههكى مهزن ههيه و پێرابوونێن ئهولههيێ ژى كهتنه د دهستێ ڤان هێزان ده ل باژارێن رۆژئاڤايێ كوردستانێ. هێزا جڤاتا گهل دڤێ يهكێ دهيه كو ئهڤ هێزانه ل بهردهست ههنه و ب گهل ڕه بوونه يهك، لهورا ژى جڤاتا گهل پتر خوه ئامادهكرييه، لێ هێزێن دنێن كوردى كو 16 حزب و ئالينه ب وى ئاوايي نهكارينه خوه ئامادهبكن و يهكدهنگييا وان ژى نه خورته. دهما كو هنهك دهڤهر وهكوو كوبانێ رژێم نهما تێده ژى يهكينهيێن هێزێن پاراستنا گهل يێن جڤاتا گهل كونترۆل خسته دهستێ خوه، دبه دڤان دهمان ههستييارييهك ژ ئاليێ ئهنجومهنێ نيشتيمانى يێ كوردى ڤه چێدبه، لێ ئهم هيڤيدارين گهلێ مه و رهوشهنبير و سياسهتمهدارێن مه پێشييا ڤان ههستيارييان بگرن بهرژهوهنديێن گهلێ مه ل رۆئاڤايێ كوردستانێ ل سهر بهرژهوهنديێن ههموو كهس و ئالييان بێن راگرتن.
وار: پشتى كوبان و ئهفرين كهتن دهستێ كوردان، د رۆژێن بێن ده ته باوهرى ههيه كو وێ تهڤايا باژڕێن كوردستانێ وهرن رزگاركرن؟
د. فهيسهل خهلهف: پتر ژ رزگاربوونێ ئهم دكارن بێژن خوهڤهكێشانا هێزين رژێما سوريێ ههيه ژ باژێڕێن كوردستانێ، چونكى چو شهڕ و پێكدادان چێنهبوونه. لێ پێشبينى تێكرن كو(جيش ألحر) يا سورى دچهند رۆژێن پێشده بكهڤه قاميشلو و ئهڤه ب چو ئاوايان بنه دبهرژهوهندييا كوردان دهيه، و تێگۆتن كو چهند سهد چهكدارێن جيش الحر كهتنه دهڤهرێ، بهرژهوهندييا كوردان د وێ دهيه كو ئهو دهڤهرێن خوه رزگاربكن و چو شهڕ و ئالوزى نهكهڤن دهڤهرێن وان. و ههر ئالييهكێ بخوازه كو جيش الحر بكهڤه دهڤهرێن كوردى نه ژبۆ بهژهوهندييا كوردانه بهلكو ژبۆ بهژهوهنديێن هنهك كهس و ئالييانه.
وار: ما ل قاميشلۆيێ ژى ئهو يهكينهيێن پاراستنا گهل يێن سهر بجڤاتا گهل ڤه نينن كو نههێلن جيش الحر بكهڤه ئاخا كوردستانێ؟
د. فهيسهل خهلهف: ل گوڕ ئاگهيێن كو ژ وهلات تێن ئهو هێزانه ل ور ژى ههنه و ئهم دبێژن كو كورد ب تهنێ دكارن خوه برێڤه ببن و خوه بپارێزن و پێدڤييا كوردان ب جيش الحر يا سوريايێ نينه.
وار: تێگۆتن كو 650 سهربازێن كوردێن رۆژئاڤا ژ ههرێما كوردستانێ دهربازى رۆژئاڤا بوونه، ئهڤ هێزه و هێزێن پارستنا گهل دكارن بههڤهڕه ئاليكاربن يان دبه ناكوكى و شهڕ دناڤبهرا وان ده دهركهڤه؟
د. فهيسهل خهلهف: ئهگهر ئاليكارنهبن وێ دوژمنێن كوردان قازانج بكهن و دێ گهلێ كورد و پاشهرۆژا وى كهڤيته د مهترسێ دا. ژ بهر ڤێ يهكێ دڤێت سهدى سهد كورد بههڤڕا بن و كورديناسيۆنێن وان يێن ههڤپشك ههبن و هێزا خوه ههموويێ بكن يهك وێ دهمێ ئهم دكارن وهلاتێ خوه رزگاربكن و بپارێزن.
وار: سياسهتا كوردان تهنێ بۆ روخاندنا رژێمێ هاتيه دانين يان حهسابێن پشتى رۆخاندنا وێ ژى گهرهكه ههبن؟
د. فهيسهل خهلهف: ئهڤه هێزێن عهرهب يێن نها ل همبهرى رژێمێ دهركهتنه ژ ئهسهد باشتر نينن ژبۆ كوردان، ژبهر ڤێ يهكێ دڤێت كورد خوه بۆ پشتى رۆخاندنا رژێمێ ژى ئامادهبكن و ب ههستيارى تهڤبگهڕن، ئێكهتييا خوه پێكبينن و نههێلن دوژمن كى به بلا ئهو به دهستێ خه درێژ بكه گهلێ كورد و ئاخا كوردستانێ. و دنها دا گهرهكه سياسهتا كوردان بۆ ململانا دگهل وان هێزان بێ دارشتن يێن كو شوونا ئهسهد دگرن.
وار: باژاڕێن كوردستانێ يهك ب يهك تێن بدهستخستن و ئازاد دبن، وهكه تێزانين كو تركيێ ژى ژ نێزيكڤه رهوشا سوريێ دشۆپينه و رۆژئاڤايێ كوردستناێ ژى ههستيارييا ههرى مهزن يا تركيێ يه. نها تركيێ ل كويه، وهك تهماشهڤان مايه يان پلانهكه وێ ههيه بۆ دهستوهردانا ناڤا رۆژئاڤايێ كوردستانێ؟
د. فهيسهل خهلهف: ل همبهر رهوشا رۆژئاڤايێ كوردستانێ دهولهتا ترك وهكه تهماشهڤان نهمايه و ههرلڤينهكێ ژ نێزيكڤه دشۆپينه، ژ خوه شنگستهيهكێ سياسهتا تركان ههيه كو دبێژه دهولهتهكه كوردى ل ئهفريكايێ ژى چێببه ئهوێ ژناڤببن، نها سياسهتا نهێنى يا تركيێ ئهڤهيه كو دخوازيت ب رێيا هنهك نوكهرێن خوه و جيش الحر و ئيخوان موسلمين رهوشا دهڤهرێن كوردستانێ تێكبدن كو مللهتێ كورد نهگهيت چو مافێن خوه و ئهڤ بزاڤ ژ دهستپێكا شۆڕشا سوريێ ههنه.
وار: مهترسييا وێ يهكێ ژى نينه كو تركيا هێزێن كورد بخوه ل همبهرى ههڤ دهرخينه؟
د. فهيسهل خهلهف: ئهو مهترسى پڕ ههيه لێ ئهز دبێژم كو ئهو ئالى و هێزێن كو تركيێ ل سهر دخهبته بچووك و لاوازن و باندورا وان ل سهر گهل و سياسهتا رۆژئاڤايێ كوردستانێ نينه. هێزا ههرى مهزن ژ جڤاتا گهل و ئهنجومهنێ نيشتمانى پێكتێ. ئهڤانه ب ههڤڕه 90 – 95% ژ گهلێ كوردێ رۆژئاڤايێ كوردستانێ پێكتينن.
وار: د سهرهلدان و ئازادكرنا رۆژئاڤايێ كوردستانێ دا ئاليكارييا پارچێن دن يێن كوردستانێ چهند پێدڤييه؟
د. فهيسهل خهلهف: د وارێ ئيدارى دا ههرچهند كورد دكارن خوه بڕيڤه ببن لێ دڤێ رهوشێ دا رۆژئاڤايێ كوردستانێ پێدڤى ب ههموو كوردان ههيه، ب تايبهت پێدڤى ب ئهزموونا ههرێما كوردستانێ د ههر واريدا ههيه. |
|
|
|
|
|
|