| |
|
|
| 2012-07-02
|
|
بهردهوام كوردستان بهرهڤ پێشڤهيه |
كيفاح مهحمود كهريم
دگهل دستپێكا تيرمهها بهێت، دێ كوردستان ئێك ژ بهرپهڕێن خزمهتگۆزاريێن ب زهحمهت ڤهگۆهێزيته چوويي يێ ب ئێش، داكو قهيرانا گهمارگرتييا سالانێن درێژ ل ههرێما كوردستانا ئيراقێ ب دووماهي بهێت، ئهوژي كههرهبه، ياكو نێزيكي بيست و چوار دهمهژمێران ههيي، سنۆرێ ههلگرتنا بارێ زێده ل هاڤينێ كو پلهيا گهرماتييا دژوار دبيت ژ 50% دبۆريت، بۆراندييه، كو حوكمهتا ههرێمێ و كارگێرييا كههرهبێ و كهرتێ تايبهتێ ناڤخوهيي و بياني دگهل ههڤ سهركهڤتينه د ب دووماهيئينانا نهخۆشييا ئێشا پهنجهشێرێ كو گهلهك ژ چارهسهرييا وێ بێي ئۆمێد ببوون؟
كارگێرييا سياسي و هۆنهري ل ههرێما كوردستانێ ئهڤه سالهكه شيايه پرۆگرامهكێ سهركهڤتيێ كههرهبێ ب هاريكارييا نموونه و وێرهك دگهل كهرتێ تايبهت كارگهههكا غازێ پێكبينيت، ئهوا كو نێزيكي (2225 ميگاوات) كو ب بهايێ دو مليار و نيڤ دولارايه بۆ حوكمهتا ههرێما كوردستانێ، ب سهرمايێ ئێك مليار دولار كو كهرتێ تايبهت بجهئينايه، كو ئێكه ژ گرنگترين خزمهتگۆزارييان بۆ ژيارا وهلاتييان ل ههرێمێ، سهرباري هندێ كو ل هاڤينا چوويي ژ ههموو پارێزگههێن ئيراقێ پتر ژ سهد و بيست هزار گهشتياران ههيڤانه هاتبوونه ههرێما كوردستانێ، سهرباري هندێ ههرێم شيايه پترييا دهڤهران ب كههرهب بێخيت، ههروهسا حوكمهتا ههرێمێ رابوويه ب دانا (200 ميگاوات)ـێن كههرهبێ ب پارێزگهها كهركووكێ داكو دهمژمێرێن وێ يێن كههرهبێ رۆژانه ژ ههشت دهمژمێران بگههنه ههژده دهمژمێران، ههروهسا ههرێم رابوويه ب دانا بڕهكا كههرهبێ بۆ پارێزگهها نينهڤايێ داكو دهمژمێرێن وێ يێن كههرهبێ زێدهبنن و بارگرانيێن ماددي و دهرووني لسهر وهلاتي سڤكببن.
ههروهسا وهلاتي ههست ب كهيفهكا مهزن دكهت دهمێ ل كوردستانا گهش د گهڕيێت، ل ههمان دهم ژي ههست ب لێبۆرينێ ژ ههموو پشكا دييا وهلاتي دكهت، ئهوا هێزا كههرهبێ زۆرا كێم، زێدهباري ههموو خزمهتگۆزارييان، سهرباري هندێ كو حوكمهتا ناڤهندي ل شهش سالێن بۆري پتر ژ بيست مليار دۆلاران ل (كههرهب و نهفت)ـێ مهزاختينه و رێككهڤتنێن مهزن دگهل كۆمپانيێن راست و نهراست مۆركرينه كو بڕێ مليارهك و نيڤێن دۆلاران بۆ ههر پارێزگهههكێ، ژ بلي ههرێما كوردستانێ و ئهو دهڤهرێن بسهرڤه، ههڤبهركرن دگهل وێ مليارا ههرێما كوردستانێ د بوارێ كههرهبێدا مهزاختي كو ههرێم ههموو ب كههرهب ئێخستييه و (200 ميگاوات) داينه كهركووكێ و وهكي وێ ژي داينه مووسلێ، دێ بۆ مه دياربيت جياوازييا مهزنا د ناڤبهرا ئهوا دهێته راگههاندن ل بهغدايێ و ئهوا ل كوردستانێ هاتييه كرن، سهرباري هندێ كو گهندهلييا ماددي و كارگێري ل ههرێمێ ههيه كو بهرامبهري وێ چهندێ رژدي ههيه ژ لايێ ههرێمێڤه بۆ بنبڕكرنا وێ و بجهئينانا ههموو پێدڤيياتيێن تاكهكهسي يێن سهرهكي.
حوكمهتا ناڤهندي ب رێكا ههردو وهزارهتێن كههرهبێ و نهفتێ ب مليارێن دۆلاران مهزاخينه كو ژ سيهـ ملياران پترن پێخهمهت باشكرنا جورێ سۆتهمهنيێ و بهرههمئينانا كههرهبێ و پێشخستنا تۆڕا وێ، ژێوار ژي نهخشهيهكێ ژبهرچوويي يێ سۆتهمهني و جوراتييا وي و بهايێن وي ل ههموو ئيراقێ ديار دكهت، ههروهسا بارودۆخێ وێ يێ نهباش د پێشخستن و دابهشكرنا كههرهبێ ل پازده پارێزگههان ديار دكهت، كو رۆژانه و ل ههموو دهڤهرێن بهرفرههێن وهلاتي د باشترين كاودان دهمژمێرێن كههرهبێ ناگههنه دههـ دهمژمێران و نهباشترين كاودان ژي چوار دهمژمێر، ل دي دهمي ل قهزايان و گوندان يان نينه، يان ژي چهند دهمژمێرهكێن كێم ههيه؟
ئهگهر ههڤبهركرنهكا بچووك و بهرێخۆدانهكا بلهز بۆ پێشكهڤتنا د چهند سالێن بۆريدا ل ههرێما كوردستانێ بكهين، دێ بينين كو كێشهيهكا مهزن د دۆسهيا تێنێ دا ل كارگيرييا حوكمهتا ناڤهندي ههيه، ب تايبهتي وهزارهتێن پهيوهنديدار وهكو كههرهب و نهفت و ماليه و شارهواني و پيشهسازي و پهروهردهێ، چنكو پترييا ڤان كهرتان شكهستنهكا مهترسيدار د پرۆگرام و كارێن واندا ههيه، كو ب شێوهيهكێ ديار و مهترسيدار كاركرييه سهر ژيوارێ ساخلهميێ و ژيارا پترييا وهلاتييان، چنكو رێژهيا ههژاريێ هندێ دگههينيت كو كاودانهكێ مهترسيدار ل وهلاتهكێ زهنگينێ وهكو ئيراقێ ديار دكهت كو ژ بلي ههرێما كوردستانێ نێزيكي حهفت مليۆن ئيراقي لبن هێلا ههژاريێ دژين، ئهڤچهنده ژي ب رێژهيا سهدي ژ چڕييا مرۆڤان دبيته 40%، راپۆرتهكا ژ لايێ جيهازێ ناڤهنديڤه بۆ سهرژمێري و تهكنهلۆجييا پێزانينان هاتييه ئامادهكرن ب چاڤدێرييا ليژنهيا نيشتيمانييا بلندا سياسهتا كێمكرنا ههژاريێ و ديتنا دهليڤهيێن كاري و تۆرا پشتراستييا جڤاكي؛ پارێزگهها موسهننا ب رێژهيا ههژاريێ سهرپشكه كو دبيته 49%، ل وي دهمێ كو ل بهغدايا پايتهخت گههشتييه 13%، و ل مووسلێ 23%، و ديالايێ 34%، و ئهنبار 21%، و بابل 41%، و كهربهلايێ 37%، و واست 40%، و موسهننا 49%، و بهسرايێ 34%، و نهجهف 25%، و قادسييه 35%، و زيقار 34%، و ميسان 37%.
بهلێ ل ههرێما كوردستانێ رێژهيا ههژاريێ ل ههولێرا پايتهخت ب تنێ 3%، و سلێمانيێ 3%، و دهۆك 9%، و كهركووك 11%، و زمانێ ژمارهيان تێرا هندێ ههيه كو بياڤێ سهركهڤتن و شكهستنان د نهخشهيێن ئاڤهدانكرن و رێژهيا گهندهليێ و چاكسازيێ ههيه.
* ناڤهرۆكا راپۆرتا وهزارهتا نهخشهكێشانا ئيراقێ لدۆر رێژهيا ههژاريێ ل ئيراقێ لسهر ڤي لينكي بخوينه؛
http://www.pukmedia.com/News/27-04-2009/news12.html
|
|
|
|
|
|
|