| |
|
|
| 2012-04-04
|
|
تا چ راده رۆمانا دۆڤهرا مه رهواجا خوه ل جهم خواندهڤانى ههيه؟! |
وار: سيپان عهبدوللا
بێگۆمان، گهلهك پرس دهربارهي رۆمانا كوردي ل دهڤهرا مه دهێنه ئازراندن، نهمازه چ لايێ خواندنا وێ ڤه، كا ل چ ئاسته و تا چ راده ل بازاري دهێنه فرۆشتن. ئهرێ راسته رۆمان پتر ژ پرتووكێن دى يێن ئهدهبي دهێته خواندن؟ يان ژي هينا خواندهڤانێ رۆمانا دهڤهرا مه يێ كێمه؟ بۆ پتر ئازراندنا ڤێ مژارێ، مه چهند بۆچوون وهرگرتن..
ل دهستپێكێ، دهربارهي پرسا مه؛ ئهرێ تا چ راده خواندهڤانێ رۆمانا كوردي يا دهڤهرا مه ههيه و ل چ ئاسته، نڤيسهر و رۆماننڤيس (تهحسين ناڤشكي) دبێژيت ههرچهنده ژيێ رۆمانێ ل دهڤهرا مه يێ ساڤايه، چنكو ل دووماهيكا سالێن ههشتێيان پهيدابوويه، لێ ئهگهر بهرێ خوه بدهينێ كا تا چ راده خواندهڤانێ وێ رۆمانێ ههيه؛ ب من وهره، خواندهڤان گهلهك گهلهك يێ كێمه، كو ئهو ژي چهند رهنگێن خواندهڤانانه، ئهو ژي؛ وهكي خواندهڤانێ ههچكوههيي و خواندهڤانێ رهخنهگر. خواندهڤانێ رهخنهگر، ئهوه يێ پتر ژ جارهكێ رۆمانێ دخوينيت و ڤالاهيێن رۆمانێ بۆ خهلكهكێ دياردكهت و تشتهكێ ل سهر ئاڤاهيێ وێ رۆمانێ ئاڤادكهت، ئهڤ جۆرێ خواندهڤاني گهلهك يێ كێمه، بهلكو خواندهڤانێ ههچكوههيي دبت ژ يێ رهخنهگر پتر بت، چنكو ژ گۆتار و ڤهكۆلينێن كێم يێن ل دۆر رۆمانێ دياردبت كو خواندهڤانێ رهخنهگر گهلهك يێ كێمه، ژ بهر هندێ ئهز دبينم؛ ب گشتي خواندنا رۆمانا دهڤهرا مه د ئاستهكێ لاواز دا يه.
ل دۆر ههمان پرسيارا سهري، نڤيسهر و رۆماننڤيس (هزرڤان) بۆچوونهكا جياواز ژ يا ناڤشكي ههبوو و دبێژيت ل دهستپێكێ، ل دۆر خواندهڤاني ل دهڤهرا مه ب شێوهيهكێ گشتي، گهلهك يێ تراله ئانكو تهمبهله و خواندن گهلهك يا كێمه، لێ ئهز دبينم؛ نها خواندهڤانێ رۆمانێ ل دهڤهرا مه ژ خواندهڤانێ ههلبهستێ پتر لێهاتييه، كو گهلهك جاران ئهز دبينم و ل دۆر رۆمانێن خوه، پرسياران ژ خواندهڤانان دكهم، ئهز دبينم؛ ب راستي وان خواندينه، ڤێجا كا چهوا تێگههشتينه، ئهو پرسيارهكا دي يه و ههر كهسهكێ خواندنا خوه ههيه.
پاشي سهبارهت هۆكارێن كێمييا خواندهڤانێن رۆمانێ و چ بهێته كرن داكو رۆمانا دهڤهرا مه، پتر خواندهڤان ههبن، (تهحسين ناڤشكي) دياركر دبت هۆكارێن ڤێ چهندێ، بۆ شۆرهشا تهكنلوژي و رهوشا ئابووري دزڤڕت، كو وه ل خهلكێ كرييه؛ بهرهڤ ئهنترنێتێ و جيهانا تهكنلوژي بچن و بهرێ خوه ژ خواندنێ وهرگێرن. ئهم ههوجهي هشياركرنا خهلكێ نه، كو زهمينه خوهشكرنه بۆ خهلكێ، دا كو ئهڤ خهلكه ببنه خواندهڤانێن رۆمانێ. ههروهسا بهلاڤكرنا رۆمانان ل سهر سيدييان ئانكو (سيدي رۆمان) كو گهلهك رهواجا خوه ههيه، ئهز دبێژم ئهگهر ل ڤێرێ ژي، ئهڤ چهنده بهێته كرن؛ دێ بيته هشياركرنهك بۆ وي خواندهڤانێ تهمبهل يێ كو نهشێت رۆمانێ بخوينيت، كو وهكي گوهدارييا وي بۆ شعرهكێ يان سترانهكێ، وهسا گوهێ خوه بدهته رۆمانێ ژي.
ئهرێ خواندهڤانێ رۆمانا دهڤهرا مه، ب تنێ ژ تهخا نڤيسهر و ئهديبانه؟ يان ژي ژ تهخێن دي يێن جڤاكي ژي وهكي قوتابييان؟ مه ئهڤ پرسياره ئاراستهي (هزرڤان) كر و ژي بۆچوونا خوه دياركر ل دۆر ڤێ پرسيارێ، دێ نموونهيهكێ ئينم؛ ئهو كهسێن ل دۆر رۆمانا من (شۆپێن رۆندكان) پهيوهندي ب من كرين كو خواندينه، پترييا وان، نه كهسێن رهوشهنبيرن، بهلكو مامۆستانه، شاگردن و فهرمانبهرن.. هتد، كو ئهز دبينم رێژهيهكا مهزن ژ خواندهڤانێن رۆمانا مه، ژ دهرڤهي چينا رهوشهنبيرانن، لێ گهلهك ژ رهوشهنبيران ژي، ئهو رۆمان خواندينه.
پاشي سهبارهت كا تا چ راده رۆمانێن وي، د ناڤ بازاري ده، هاتينه خواندن و فرۆشتن ، (تهحسين ناڤشكي) ئهو يهك ژي نهڤهشارت كو سهبارهت فرۆشتنا وان ل بازاري، من هێژ پرسيار نهكرييه كا چهند چووينه و چهند ماينه، لێ ئهز دشێم بێژم؛ رۆمانێن من خواندهڤان ههنه، لێ ئهڤ خواندهڤان يێ كێمه، ههرچهنده هندهك خواندهڤان دهێنه دهف من و ههتا رادهيهكێ گهنگهشهيێ ژي ل دۆر رۆمانێن من، ل گهل من دكن، كو دياره وان خواندينه، لێ هندهكێن دي، دبێژن مه يا خواندي، لێ دێ پرسيارهكێ ل دۆر رۆمانێ ژێ كي، نهشێن بهرسڤا مرۆڤي بدهن!.
ل دووڤ ده، دهربارهي ئهگهرێن فرۆشتن و نهفرۆشتنا رۆمانێن دهڤهرا مه ل بازاري، (هزرڤان) دبينيت كو ههرچهنده پترييا رۆمانێن مه، ل دهزگههێن مه دهێنه چاپكرن و ئهڤ بهرههمه ب ههروه و بێ بهرامبهر دهێنه دان، لێ رۆمانا من يا نوو، چ ئهو دانهيێن ئێكهتييا نڤيسهران داينه من، يان دانهيێن دي، ههر زوو ل بهردهست نهمان، ئهگهر چهند دانه چووبنه بازاري ژي، ئهز نزانم كا تا چ راده هاتنيه فرۆشتن، كو ئهڤ چهنده دياردكهت كو مه كێماسي د نيشاندان يان (عرض)ا رۆمانان دا نينه، لێ مه خواندهڤانهكێ تهمبهل ههيه كو دشێت دهه هزار ديناران بۆ رێكهكێ خهرج بكهت، داكو بچيت كۆڤارهكا ب هزار ديناران، بێ بهرامبهر وهربگريت! كو ئهز دبينم، ئهگهر دانا ڤان رۆمانان، ب ههروهيي نهبا؛ دا بۆ مه باشتر بيت.
پاشي خودانێ پرتووكخانهيا دهۆك، (ئهحمهد عهبدوللا زهرۆ) ل دۆر خواندهڤانێ رۆمانێ ل دهڤهرا مه و تا چ راده رۆمانێن دهڤهرا مه دهێنه فرۆشتن و كيژ چينا جڤاكي پتر دكڕيت، خۆياكر چنكو رۆمانێ دهولهمهندييا زماني و دهولهمهندييا روودان و بابهتان تێدايه، ئهڤجا نه ب تنێ ل دهف مه، بهلكو د ناڤ عهرهبان ژي دا، خواندهڤانێ رۆمانێ يێ زۆره. سهبارهت رۆمانا دهڤهرا مه و خواندهڤان ژي، سهرهراي كێمييا رێژهيا رۆمانان ل دهڤهرێ، لێ ئهز دبينم كو رهواجا رۆمانێ گهلهك ژ يا شعرێ و بوارێن دي يێن ئهدهبي پتره، كو دێ بينين؛ خهلكهكێ نورمال و نهچاڤهرێكري، بهرێ وان كهفتييه خواندنا رۆمانێ، كو ئهڤه جهێ ريزگرتنێ يه، ئهڤه ژي چنكو رۆمانێ رهوشهنبيرييا گشتي تێدايه و ههر كهسهك چ قوتابي بيت يان مامۆستا بيت يان ههر كهسهك بيت دخوينيت، لێ ئهديب، زوو ب زوو بهرێ وان ناكهفته پرتووكخانهيان ژ بۆ كڕينا ڤان رۆمانان! دبيت چنكو زووتر و ل جههكێ دي، دگههت دهستێ وان. ههروهسا خهلكهكێ دي، دهمێ ژ دهرڤهي وهلاتي دهێن؛ پرسيارا رۆمانا كوردي دكن، لهوا رێژهيا چوونا وێ ل بازاري، ژ پرتووكێن دي يێن ئهدهبي پتره.
|
|
|
|
|
|
|