Jin zêrî pitir bo ciwaniyê yan bo bazirganiyê bikardînin

Dûvçûn Lawend Ehmed
Her ji kevin were zêr hatiye niyasîn wek êmintirîn cih bu helgirtina samanî û li roja reş mifa jê bihête wergirtin. Dîsan jina kurd jî he‌r ji kevin were zêr bu ciwaniyê û zêdebarî wek helgirtiyek bu paşerojê bi kar înaye, li vê dawiyê kirîna zêrî bu meremên bazirganî bûye dabunerîtek di nava jinên kurd da, bu zanîn û rewşa babetî ev dûvçûne me encam daye.
Li despêkê mamostayeka keç bi navê Vejîn Ferhad ku li bazarê zêringira mijûlî kirîna zêrî bû dibêjît: Helbet nuke dem hatiye guhorîn û xelik berev berjewendiyên xwe diçît û neyê amadeye zêrî bikirît bu dehwata û bîte bargiranî bu wî û herdem êk dergehî biqotît ka bidef min, û hema zêr li mal nebît û bes xema bixut, nuke zêrî dikirin bu mifa wergirtinê li paşerojê çi bu xwe şoqekê bikirît yan tirombêlekê yan her karekê malê û bizanît ev mandîbun û parê wê bi herwer neçû û bizanît çi lê hat.
Vejînê diyarkir û gutjî: Nuke ez hatîme bazarî bu kirîna ristkekê raste lîre çêtire û xusaretî kêm li sere, lê dê ciwaniyê jî pêkem û dê bîte mal jî û her demê min pêtivî bi para hebû dişêm bifiroşim û her heman dem bikeme pare, û bara pitir jin û keçan zêrî bu vê armancê dikirin.
Beramber van gutina Çeleng Salih maltayî xwedanê zêringiriya Siwar diyarkir: Jina kurd nuke zêrî bu helgirtinê bikardînît û bi taybet ev jinên fermanber û bara pitir heyivane bu xwe lîra çêdiken, çunke hosa diyar dibît lîre nahête bikarînan bu ciwaniyê belku dihête helgirtin bu qeyiranên darayî û paşerojê.
Çeleng Salih maltayî wîjî gut: Ev kare dihête kirin piştî zêdebûna muçên fermanbera û ev dirave bi kirîna zêrî dihête helgirtin û herdem dibîte pare û lîre û xosaretî têda nîne.
Ji aliyekê din (Dr. Salim Al-Hekîm) taybetmendê nexoşiyên derunî dibêjît: Jina kurd bi zêrî ve girêdaye ewjî bu perwerda civakî dizivirît û ew dibînit paşeroj û mukimkirin û xwe parastina wê û mafê wê bi zêrî ve digirêdayine û eger xwedê neket tuşî qeyiraneka diravî bû digel hevjînê xwe û bi taybet ev tişte pitir li cem jinên badînan heye ji jinên soran û wek çekekî ye xwe pêve digirît.
Dr. Salim Al-Hekîm ewjî gut: Li dûv astê aborî û astê rewşenbîrî û ew jina astê rewşenbîriyê wê yê zêde bît dê bînî gelek giringiyê na dete zêrî wek jineka nexwêndewar û eger jina xwêndewarbît bawername û pila wê dê pitir şêt xwe pêve girît û tirsa paşerojê namînit, lewma giringiyê nadete zêrî û eve eger û naveroke ka buçî jin gelek heş zêrî diken.
Ji layê xweve pisporê aborî Dr. Xelîl Hesen mamostayê zankoya Duhokê dibêjît: Zêr wek helgirtin yê êmne û xelkî bawerî pê dihêt, lewra ne tinê jin belku kompanî û benik jî baweryê bi zêrî di înin û zêrî dikirin.
Dr. Xelîl zêdetir gut: Zêr li cem jinan gelek bihayê xwe heye çunkî bi bihatire ji parey û berdewam bihayê zêrî berev zêdebunêye û êmntire ji parey û dibîte binemayek bu paşerojê ku mifay jê werbigirît û digel evê helgirtinê jin zêrî bu ciwaniyê bikardînît.